« De internationale zomerschool: turbulente periode, maar ook opbouw van een dynamische socialistische kracht | Naar voorpagina | Veelgestelde vragen over Offensief en de SP »

donderdag 17 augustus 2006

Een geschiedenis van Offensief, 1976 - 1997

Honderdvijftig nummers geleden kwam ‘Offensief’ voor het eerst uit. Het was 1976 en een periode van internationale radicalisatie van jongeren en arbeiders. Zowel binnen de vakbeweging, als binnen de sociaal-democratische partijen in heel Europa waren grote groepen op zoek naar een radicaal en socialistisch alternatief. Twee jaar eerder, in 1976, was het Comité voor een Arbeiders Internationale (Committee for a Workers International - CWI) opgericht, door revolutionaire socialisten uit diverse landen van Europa. Deze was met name sterk in Engeland, waar een meerderheid veroverd was in de Labour jongerenorganisatie. Belgische aanhangers van de CWI zochten contact met linkse jongeren in de jongerenorganisatie van de PvdA. Als gevolg hiervan traden ook enkele Nederlanders toe tot de CWI en de oprichting van ‘Offensief’, toen nog ‘Inter’ geheten, was een feit.

Dit is een overzicht van de geschiedenis van Offensief uit 1997, bij de viering van het 150e nummer van onze krant, en 150 jaar Communistisch Manifest. Voor recentere geschiedenis, zie elders op de site, of neem contact met ons op over waar we nu mee bezig zijn!

Hoewel in die tijd er een grote algemene sympathie voor het socialisme bestond, die tegenwoordig ondenkbaar is, bleek het nodig om de ideeën van Marx, Engels, Lenin en Trotski helder uiteen te zetten en toe te passen op de crisis van het kapitalisme die sinds 1973 weer in volle hevigheid was uitgebroken. Tegenover de vaag positieve beoordeling van het stalinisme door sommigen, stelde ‘Offensief’ de noodzaak van een programma van arbeiders- democratie (zoals geformuleerd in Lenin’s boek Staat en Revolutie) en de noodzaak van een politieke revolutie in de Sovjetunie en de Midden- en Oost-Europese landen om de burocratie omver te werpen. De maatschappij zou (opnieuw voor wat betreft de Sovjetunie) in handen moeten komen van democratisch gekozen arbeidersraden.

MARXISTEN IN DE PVDA

Na aanloop moeilijkheden, waarbij sommigen kozen voor een carrière in de PvdA, kwam het blad uit onder de naam ‘Voorwaarts’, een naam met een lange traditie in de arbeidersbeweging. Vanwege die tradities ging ook de PvdA haar blad onder die naam uitbrengen wat tot een hoop verwarring leidde. We doopten ons blad om in ‘Offensief’, een naam die zeker nooit door de PvdA-top gekozen zou worden, en bovendien de naam van ons Zweedse zusterblad. Met deze naam wilden we vooral ingaan tegen het toen heersende idee dat de arbeidersbeweging niets anders kon doen dan de bestaande verworvenheden zo goed en kwaad als het gaat verdedigen. Het blad raakte in de kringen van activisten bekend als de krant van de marxisten in de PvdA.

Het beleefde eind jaren zeventig, begin jaren tachtig een gestage groei op de golven van het verzet tegen de crisispolitiek van het eerste kabinet Van Agt, de havenstaking van 1979, de beweging tegen de bevriezing van de lonen, het verzet tegen de plaatsing van de kruisraketten en de ambtenaren-staking van 1983. Binnen de PvdA, en met name onder de Jonge Socialisten - de jongerenorganisatie, was er een sterke linkervleugel waarbinnen de marxisten met het blad opereerden.

Binnen de PvdA kwamen de aanhangers van ‘Offensief’ in verzet tegen de wijzigingen in de ziektewet door het kabinet Den Uyl II en stelden met succes de nationalisatie van de grond in Nederland aan de orde op het verkiezingscongres. Dit ‘strijdpunt’ kreeg een meerderheid op het verkiezingscongres en leidde tot boze koppen in ‘De Telegraaf’.

Halverwege de jaren tachtig kwam de steun voor de PvdA, ondanks het beleid van de leiding, op een hoogtepunt. De aanhangers van ‘Offensief’ startten een campagne voor een PvdA-meerderheidsregering op basis van een socialistisch programma. Dit ging in tegen het idee dat in Nederland ‘altijd coalities nodig zouden zijn’. Wij stelden dat de overweldigende meerderheid van de bevolking belang had bij een socialistisch programma, en daarvan op basis van ervaringen en discussies overtuigd kon worden. Voor de PvdA top daarentegen was het niet hebben van een meerderheid een welkom excuus om geen radicale maatregelen te hoeven nemen. Ondanks de wensen van de partijleiding kwam ook in de opinie-peilingen een meerderheid voor de PvdA in zicht. Maar zodra de partijleiding begon met de verkiezingscampagne voor de verkiezingen van 1986, de laatste onder de leiding van Den Uyl, en duidelijk werd dat de PvdA geen radicale breuk met het beleid van het kabinet Lubbers I wilde, verdween de sympathie voor de PvdA als sneeuw voor de zon.

De PvdA bleek op niets meer te mikken dan op een wisseling in de coalitie van CDA en VVD. De VVD eruit de PvdA erin, maar verder meer van dezelfde bezuinigingspolitiek, zoals van het desastreuze kabinet Den Uyl II. De verkiezings-uitslag viel bitter tegen. De arbeiders zagen de PvdA steeds minder als hun partij.

CAMPAGNES

Vooral onder jongeren bleef het verzet tegen de ijskoude verlagingen van het minimum-jeugdloon en andere brutale aanvallen op hun levensstandaard groeien. Zij vormden de basis van de verdere groei van ‘Offensief’. In deze periode namen aanhangers van ‘Offensief’ het initiatief tot organisatie van jongeren bij het Gemeente Vervoer Bedrijf. Daar waren jaren geleden de conducteurs afgeschaft, met hun vaste aanstelling en CAO betaling. Nu werden de controles verricht door ‘wagenbegeleiders’, voormalig werklozen die voor een schijntje op basis van jaarcontracten hetzelfde werk deden als vroeger de conducteurs. Ieder jaar was onzeker of het project nog voortgezet zou worden, of dat iedereen weer op straat zou komen te staan.

Aanhangers van ‘Offensief’ hadden goede contacten met leden van de AbvaKabo bij de GVB en waren ook actief in de Jongerenbeweging verbonden met de FNV. Vanuit de Jongerenbeweging werd daarom een campagne opgezet onder het motto ‘Vaste banen voor een normaal salaris’. Op een eerste bijeeenkomst kwamen over de 100 wagenbegeleiders. Maar de politiek wilde aanvankelijk niet toegeven aan de eis voor vast werk. de beweging werd daarom uitgebreid naar Utrecht, Den Haag en Rotterdam en kracht bijgezet met een eendaagse staking en een tocht in GVB bussen naar Den Haag. Deze acties leidden uiteindelijk tot resultaat: alle wagenbegeleiders in de vier genoemde plaatsen, bij elkaar enkele honderden mensen, werden in vaste dienst genomen.

Begin 1988 organiseerde ‘Offensief’ een jongeren-conferentie waarop meer dan 100 jongeren aanwezig waren om actief verzet tegen de regeringspolitiek te bespreken en te bundelen.

Onder hen was de desillusie over de PvdA nog vele malen sterker dan onder volwassenen. Ook was ‘Offensief’ in deze periode in discussie met een aantal ex-kaderleden die na de teloorgang van de CPN geen politiek tehuis meer hadden, maar in een aantal vakbonden, vooral de AbvaKabo, als actieve kaderleden de kern van de oppositie vormden. Dit was een hoogtepunt voor de activiteiten en omvang van ‘Offensief’.

Hierna brak echter een moeilijke periode aan, waar we nu langzamerhand uit proberen te breken. Wat was hiervoor de reden? Internationaal was de toenmalige leiding van de CWI niet voorbereid op de tijdelijke economische opleving van het kapitalisme in de tweede helft van de tachtiger jaren. Voortdurend werd geroepen dat een ‘ ineenstorting’ om de hoek was, zodat we ons tot het uiterste moesten inspannen om snel te groeien. Maar iedere keer moest dit perspectief uitgesteld worden, waardoor leden het vertrouwen verloren.

Bovendien bleek er een belangrijke verschuiving op te treden in de houding van vele mensen, met name jongeren tegenover de sociaal-democratie. Voorheen zagen grote groepen van de bevolking de PvdA (of Labour in Engeland e.d.) als ‘hun’ partij. Als de leiding slecht was vocht je voor een andere partijleiding. Meer en meer werd de partij als geheel echter als deel van het establishment gezien. Zeker vanaf 1989 toen een deel van de, half stalinistische, linkervleugel volledig voor de ideeën van rechts capituleerde. Te lang bleef ‘Offensief’, net als haar zusterorganisaties in de rest van Europa, vasthouden aan het opbouwen van de ideeën van het marxisme, via activiteiten in de sociaal-democratie. Het algehele ideologische offensief van rechts tegen de ideeën van het socialisme na 1989 had ook aan ‘Offensief’ niet voorbij kunnen gaan. Maar om bovengenoemde reden ging meer aanhang verloren dan nodig was geweest.

JONGEREN TEGEN RACISME

Begin jaren ’90 namen de leden van Offensief deel aan de acties tegen de Golf-oorlog. Maar belangrijker was het opzetten op ons initiatief van ‘Jongeren Tegen Racisme’. De activiteiten van JTR in Nederland, en meer nog van Blokbuster in België, hadden zoveel succes dat het voorbeeld door andere sectie van de CWI werd gevolgd, zodat vanuit de CWI ‘Youth against Racism in Europe’ (YRE) werd opgezet. Tegen de achtergrond van de val van de muur en de schijn-overwinning van het neo-liberalisme ontstonden racistische groepen en organisaties die in deze periode moordden en brandstichtten onder buitenlanders, vooral in Duitsland (Rostock, Solingen). YRE organiseerde de eerste Europese demonstratie tegen racisme in Brussel in maart 1992. Aan deze demonstratie deden 40.000 jongeren uit een groot aantal Europese landen mee. Ook uit Nederland vertrokken 23 bussen met demonstranten naar Brussel. JTR organiseerde in Nederland op 30 januari 1993 een landelijke demonstratie tegen opkomend racisme en fascisme ter herdenking van het feit dat Hitler 60 jaar geleden aan de macht was gekomen. 7.000 jongeren kwamen naar deze demonstratie toe. Op deze en soortgelijke demonstraties werd het blad ‘Offensief’ in grote aantallen verkocht.

Deze beweging tegen racisme en fascisme stierf weg toen het opkomend ultra-rechtse tij vooral dank zij de brede tegenbeweging, halverwege de jaren negentig keerde. De aanhangers van ‘Offensief’ legden zich toe op het organiseren van jongeren tegen de afbraak in het onderwijs en tegen de slechte arbeidsvoorwaarden die golden voor supermarkten. De actiegroep ‘Heintje’ in de Rotterdam supermarkten kwam mede als gevolg hiervan van de grond.

Na het uitbrengen van 150 nummers van ‘Offensief’ staan onze aanhangers opnieuw voor de taak om duidelijk te maken dat de problemen van werkloosheid, rechteloosheid, vervuiling, niet op te lossen zijn zonder de macht van een kleine groep rijken en machtigen te breken, door middel van een socialistische omwenteling. De symptomen van de crisis, in Azië en in Rusland, maar ook in de vorm van nijpende armoede in de VS en massa-werkloosheid in Europa, maken duidelijk dat het kapitalisme de arbeiders, de werkende mensen in deze wereld, niets meer te bieden heeft. De arbeiders hebben nog altijd niets te verliezen dan hun ketenen. Tegen de dagelijkse stortvloed van academische en journalistieke betogen dat Marx nu toch echt dood is blijft het nodig duidelijk te maken dat Marx’ en Engels’ analyse van de kapitalistische maatschappij, en de lessen van Lenin en Trotski in de Russische revolutie een uitweg bieden uit de crisis van het kapitalisme vandaag. Daarvoor dienen de komende 150 nummers van ‘Offensief’.




Sluit je aan bij de socialisten, word lid van Offensief:

Word lid!